เมล็ดพันธุ์พืช (Seed) คือ เมล็ดพืชที่มีชีวิตซึ่งเมื่อนำไปปลูก หรือนำไปขยายพันธุ์แล้วจะได้ต้นที่เจริญงอกงามตรงตามพันธุกรรมของพืชนั้น

ต้นกล้าข้าวพันธุ์ กข22
เมล็ดพันธุ์เป็นปัจจัยที่สำคัญที่จำเป็นที่สุดอย่างหนึ่งในการเพาะปลูก แม้ว่าจะมีปัจจัยการผลิตอื่นๆ ที่ดีหรือพร้อม แต่หากขาดเมล็ดพันธุ์พืชที่ดี ที่มีคุณภาพแล้ว ก็ส่งผลโดยตรงต่อพืชที่เราปลูก ผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ทั้งปริมาณและคุณภาพก็ต่ำ หรืออาจจะไม่ได้เลย ดังนั้น การปลูกพืชถ้าใช้เมล็ดพันธุ์พืชพันธุ์ดีก็เป็นการเริ่มต้นการผลิตที่ดี ทำให้เกิดประโยชน์มาก ทั้งได้ผลผลิตที่มีคุณภาพและมีปริมาณมีผลดีทางด้านเศรษฐกิจต่อเกษตรกรเอง เราจึงสรุปได้ว่าการใช้เมล็ดพันธุ์ดีเพาะปลูกเป็นการลดต้นทุนการผลิตเป็นอันดับหนึ่ง เนื่องจากเมล็ดพันธุ์ดีเมื่อปลูกแล้วจะก่อให้เกิดต่อการผลิต เช่น ได้ต้นพืชที่ดีมีคุณภาพ ให้ผลผลิตสูง เป็นที่ต้องการของตลาด ได้ราคาดี  ตอบสนองต่อการบำรุงรักษา  ปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมได้ดี  ทนทานต่อโรคแมลง เป็นต้น